<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>507-Sinalunga Archivi - Ecomuseo Digitale Terre di Siena</title>
	<atom:link href="https://eco.museisenesi.org/archivio/area/sinalunga/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link></link>
	<description>L&#039;inventario del patrimonio diffuso delle Terre di Siena</description>
	<lastBuildDate>Wed, 05 Jul 2023 09:26:06 +0000</lastBuildDate>
	<language>it-IT</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1</generator>
	<item>
		<title>Lessico chianino: tavola dei verbi</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1615/lessico-chianino-tavola-dei-verbi/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1615/lessico-chianino-tavola-dei-verbi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 28 May 2015 14:03:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[106- memorie dei luoghi]]></category>
		<category><![CDATA[200-PATRIMONIO CULTURALE IMMATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[208- storia locale]]></category>
		<category><![CDATA[208- tradizione orale]]></category>
		<category><![CDATA[memoria]]></category>
		<category><![CDATA[socialità]]></category>
		<category><![CDATA[vernacolo]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1615</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Val di Chiana Comune: Chiusi, Montepulciano, Sinalunga, Torrita di Siena Descrizione: Il circolo Ottagono di Torrita di Siena ha iniziato, dal 2004, ad annotare espressioni vernacolari e parole della parlata locale nell’area di Torrita di Siena, Sinalunga, Montallese (Chiusi), Acquaviva e Montepulciano Scalo (Montepulciano). La ricerca ha condotto alla pubblicazione di un vero e [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1615/lessico-chianino-tavola-dei-verbi/">Lessico chianino: tavola dei verbi</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img fetchpriority="high" decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-12171" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-verbi-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-verbi-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-verbi-320x180.jpg 320w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><strong>Luogo</strong>: Val di Chiana</p>
<p><strong>Comune</strong>: Chiusi, Montepulciano, Sinalunga, Torrita di Siena</p>
<p><strong>Descrizione</strong>: Il circolo Ottagono di Torrita di Siena ha iniziato, dal 2004, ad annotare espressioni vernacolari e parole della parlata locale nell’area di Torrita di Siena, Sinalunga, Montallese (Chiusi), Acquaviva e Montepulciano Scalo (Montepulciano).</p>
<p>La ricerca ha condotto alla pubblicazione di un vero e proprio lessico chianino, raccolto nel volume <em>Di qua dal fosso</em>, che riporta anche una tavola dei verbi, evidenziando le forme semplici differenti dall’italiano. Riportiamo qui il verbo essere, rimandando al testo <em>Di qua dal fosso</em> per la raccolta integrale delle declinazioni verbali chianine.</p>
<p><strong>Èsse’</strong></p>
<p><strong>Indicativo</strong></p>
<p><strong><em>Presente</em></strong></p>
<p>Io so’</p>
<p>Te sei</p>
<p>Lui, lei è</p>
<p>Noi siamo (sémo, <em>arc.</em>)</p>
<p>Voi séte</p>
<p>Loro so’</p>
<p><strong><em>Imperfetto</em></strong></p>
<p>Io ero</p>
<p>Te eri</p>
<p>Lui, lei era</p>
<p>Noi s’era (èrimo, <em>arc</em>.)</p>
<p>Voi eri</p>
<p>Loro erano (éreno, <em>arc.</em>)</p>
<p><strong><em>Passato remoto</em></strong></p>
<p>Io fui</p>
<p>Te foste</p>
<p>Lui, lei fu (fue, <em>arc</em>.)</p>
<p>Noi si fu</p>
<p>Voi fosti</p>
<p>Loro fureno (funno, <em>arc.</em>)</p>
<p><strong>Congiuntivo</strong></p>
<p><strong><em>Imperfetto</em></strong></p>
<p>Che io fossi (fussi, <em>arc.</em>)</p>
<p>Che te foste</p>
<p>Che lui, lei fosse (fusse, <em>arc.</em>)</p>
<p>Che noi si fosse</p>
<p>Che voi fosti (fostevo, fossevo, fossivo, <em>arc.</em>)</p>
<p>Che loro fossero (fussero, <em>arc.</em>)</p>
<p><strong>Condizionale</strong></p>
<p><strong><em>Presente</em></strong></p>
<p>Io sarei (sarebbi, <em>arc.</em>)</p>
<p>Te saréste</p>
<p>Lui, lei sarebbe</p>
<p>Noi si sarebbe</p>
<p>Voi sarésti, saréste (saréstivo, saréstevo, <em>arc.</em>)</p>
<p>Loro sarebbero (sarèbbino, sarèbbeno, <em>arc.</em>)</p>
<p>La peculiarità dei verbi toscani si evidenzia subito nell’uso impersonale della prima persona plurale (noi si), così come nei verbi all’infinito, che sono sempre tronchi dell’ultima sillaba. Altre peculiarità si ritrovano nell’imperativo che, come scrivono gli autori del volume <em>Di qua dal fosso</em>, segue regole proprie cambiando spesso le vocali dei verbi: <em>Mettalo! Piglielo! Sentalo! </em>(p. 187).</p>
<p>Per quanto le coniugazioni verbali siano il retaggio di una parlata vernacolare contadina, non di rado, anche tra i giovani, sono in uso espressioni che vengono tramandate dai genitori o dai nonni e utilizzate nel linguaggio di tutti i giorni, dove le regole della grammatica lasciano il posto a quelle delle parlate locali.</p>
<p><strong>Bibliografia</strong>: <strong> </strong></p>
<p>Associazione Culturale Ottagono (a cura di), <em>Di qua dal fosso. Parole chianine raccolte fra Torrita di Siena, Sinalunga, Acquaviva, Montepulciano Scalo e Montallese</em>, Arcidosso, Effigi 2010</p>
<p><strong>Documenti: </strong></p>
<p><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/Note-sui-verbi.pdf">Note sui verbi</a></p>
<p><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/Elementi-di-fonetica-chianina.pdf">Elementi di fonetica chianina</a></p>
<p><strong>Note</strong>: Chiunque volesse contribuire aggiungendo verbi e parole al dizionario può contattare l’associazione culturale Ottagono, Loc. Alberello 78, 53059 Torrita di Siena (SI).</p>
<p><strong>Autore scheda</strong>: Pietro Meloni</p>
<div id='av-masonry-1' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-verbi.jpg" id='av-masonry-1-item-12171' data-av-masonry-item='12171' class='av-masonry-entry isotope-item post-12171 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Lessico chianino"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-verbi-705x529.jpg" title="Lessico chianino" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Lessico chianino</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Il trinciaforaggi. Foto di Pietro Meloni, 2014</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1615/lessico-chianino-tavola-dei-verbi/">Lessico chianino: tavola dei verbi</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1615/lessico-chianino-tavola-dei-verbi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Lessico chianino: espressioni vernacolari</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1614/lessico-chianino-espressioni-vernacolari/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1614/lessico-chianino-espressioni-vernacolari/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 28 May 2015 13:26:27 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[106- memorie dei luoghi]]></category>
		<category><![CDATA[200-PATRIMONIO CULTURALE IMMATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[208- storia locale]]></category>
		<category><![CDATA[208- tradizione orale]]></category>
		<category><![CDATA[memoria]]></category>
		<category><![CDATA[socialità]]></category>
		<category><![CDATA[vernacolo]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1614</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Val di Chiana Comune: Chiusi, Montepulciano, Sinalunga, Torrita di Siena Descrizione: Il circolo Ottagono di Torrita di Siena ha iniziato, dal 2004, ad annotare espressioni vernacolari e parole della parlata locale nell’area di Torrita di Siena, Sinalunga, Montallese (Chiusi), Acquaviva e Montepulciano Scalo (Montepulciano). La ricerca ha condotto alla pubblicazione di un vero e [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1614/lessico-chianino-espressioni-vernacolari/">Lessico chianino: espressioni vernacolari</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-12167" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-lessico-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-lessico-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-lessico-320x180.jpg 320w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><strong>Luogo</strong>: Val di Chiana</p>
<p><strong>Comune</strong>: Chiusi, Montepulciano, Sinalunga, Torrita di Siena</p>
<p><strong>Descrizione</strong>: Il circolo Ottagono di Torrita di Siena ha iniziato, dal 2004, ad annotare espressioni vernacolari e parole della parlata locale nell’area di Torrita di Siena, Sinalunga, Montallese (Chiusi), Acquaviva e Montepulciano Scalo (Montepulciano). La ricerca ha condotto alla pubblicazione di un vero e proprio lessico chianino, raccolto nel volume <em>Di qua dal fosso</em>. Il gruppo di ricerca, che include Silvia Cassioli, Giancarlo Cherubini, Mariano Fresta, Gianpiero Giglioni, Enrica Angela Grassi, Mariangela Leotta e Norberto Oldrini, ha lavorato cercando di mappare un’area geografica di riferimento con una certa omogeneità linguistica. Non tutti i paesi e le frazioni sono rappresentati nello stesso modo e non tutte le parole sono diffuse – o ancora in uso – in tutti i luoghi con la stessa intensità. Non si tratta, quindi, di un “dizionario”, come scrive Mariano Fresta nell’introduzione del libro, perché un dizionario avrebbe presupposto <em>un lavoro di ricerca per tutta la Val di Chiana senese, mentre quell’insieme di termini e fraseologie si riferiva a un territorio più ristretto e precisamente ai luoghi di nascita o di residenza di chi partecipava all’impresa </em>(Fresta 2010: 7). Seppur dunque nella parzialità, la raccolta di termini ed espressioni è ricca e molto interessante. È dunque utile proporre ai lettori una selezione di parole particolari, invitando i più curiosi a proseguire nella scoperta con il libro segnalato in bibliografia.</p>
<p><strong>anguillóne</strong>: <em>sost.</em> vitellone con forme sgraziate e di scarso valore per il macello. <em>Fig.</em> persona molto alta, magra e sgraziata.</p>
<p><strong>àntro</strong>: <em>agg.</em> e <em>pron.</em> altro.</p>
<p><strong>arrampichino</strong>: <em>agg.</em> rampicante: <em>una pianta arrampichina. </em>Riferito per lo più a bambini, abile nell’arrampicarsi (per es. detto a un monello che salta dappertutto): <em>‘un sarà un po’ troppo arrampichino, quel citto?</em></p>
<p><strong>baccàio</strong>: <em>sost. m.</em> contenitore di vimini, più recentemente di nylon, in cui si mettevano i pesci in caso di pesca abbondante, e che si nascondevano in mezzo alle canne del lago, da dove li traevano all’occorrenza.</p>
<p><strong>befàno</strong>: <em>sost. m.</em> fantoccio somigliante a una befana che, accompagnato da un cartello scritto in rima, nella notte dell’Epifania viene esposto dai giovani del paese ai danni di qualcuno che si è distinto per ingenuità, eccentricità, stupidità o perché non si è sposato, rimanendo <strong>cappone</strong> (vedi): <em>fa’ il befano a qualcuno</em>. Si faceva solo ai maschi perché a una femmina veniva considerato troppo oltraggioso.</p>
<p><strong>bigónzi, burlónzi, pilónzi, punzóni: </strong>parole d’invenzione che nella <em>locuz. avv.</em> <em>a buco bigónzi </em>(<em>burlónzi, pilónzi,</em> ecc.) indicano la posizione con il sedere all’insù.</p>
<p><strong>birracchiòlo</strong>: <em>agg.</em> definisce il carattere dei buoi maremmani, più piccoli e indocili di quelli chianini. <em>Estens.</em> detto di bambini selvatici, poco socievoli o che crescono poco (vedi anche <strong>birracchio</strong>).</p>
<p><strong>cóncio: </strong><em>sost. m.</em> letame, stallatico: <em>da’ il concio alle colonne</em>, fare una cosa inutile.</p>
<p><strong>gadóllo: </strong><em>agg.</em> robusto, florido, in carne, soprattutto nell’espressione <em>bello gadollo.</em></p>
<p><strong>gargalóne: </strong><em>sost. f.</em> esofago.</p>
<p><strong>invituperì’:</strong> <em>v.</em> arrabbiarsi in maniera violenta, fino a imprecare.</p>
<p><strong>lòcco</strong>: <strong>1</strong> <em>sost. m.</em> rapace notturno, allocco o barbagianni, noto per la sua scarsa intelligenza. <strong>2 </strong><em>sost. </em>e <em>agg. fig.</em> sciocco. <em>Sembri un locco a la poventa,</em> detto a qualcuno che se ne sta imbambolato.</p>
<p><strong>mànfano</strong>: <em>sost. m.</em> <strong>1</strong> palo di legno conficcato sul fondo della tina per chiuderla prima di metterci l’uva (vedi anche <strong>manfeno</strong>). <strong>2</strong> <em>fig.</em> persona alta, di corporatura robusta e grezza nei modi, oppure poco raccomandabile.</p>
<p><strong>Nazzicà’</strong>: <em>v.</em> rovistare, trafficare con impegno intorno a qualcosa: <em>nazzica nazzica e tanto ‘un gli è riuscito di cavacci niente</em>. <em>Estens</em>. almanaccare, lambiccarsi il cervello: <em>ho nazzicato tutta la mattina e ‘unn’ho trovato la soluzione.</em></p>
<p><strong>pallético</strong>: <em>sost. m.</em> nervoso, noia esasperante: <em>‘un lo sopporto, mi fa venì’ il palletico</em>! <em>Avé’</em> o <em>avecci ‘l palletico</em>: non riuscire a star fermo.</p>
<p><strong>sòdo</strong>: <em>sost. m.</em> <strong>1</strong> terreno non lavorato. <em>Campo a sodo:</em> campo non arato. <strong>2</strong> tipo di punto nel lavoro a uncinetto: <em>sodo alto e sodo basso</em>, punto alto e punto basso.</p>
<p><strong>traìcche</strong>: <em>sost. m.</em> arnese generico, cose proprie: <em>ha preso il su’ traicche e se n’è andato.</em></p>
<p><strong>zìzzola</strong>: <em>sost. f.</em> <em>1</em> freddino, freddo pungente, freddo: <em>senti che zizzola</em>! <strong>2</strong> <em>fig.</em> punizione inaspettata.</p>
<p><strong>Bibliografia</strong>: <strong> </strong></p>
<p>Associazione Culturale Ottagono (a cura di), <em>Di qua dal fosso. Parole chianine raccolte fra Torrita di Siena, Sinalunga, Acquaviva, Montepulciano Scalo e Montallese</em>, Arcidosso, Effigi 2010</p>
<p>Fresta M., <em>Il dialetto chianino tra memoria e presente</em>, in Associazione Culturale Ottagono (a cura di), <em>Di qua dal fosso. Parole chianine raccolte fra Torrita di Siena, Sinalunga, Acquaviva, Montepulciano Scalo e Montallese</em>, Arcidosso, Effigi 2010, pp. 7-20</p>
<p><strong>Documenti:</strong></p>
<p><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/Elementi-di-fonetica-chianina.pdf">Elementi di fonetica chianina</a></p>
<p><strong>Note</strong>: I vocaboli sono ripresi dal libro dell’associazione culturale Ottagono. La selezione è arbitraria. Chiunque volesse contribuire aggiungendo parole al dizionario può contattare l’associazione culturale Ottagono, Loc. Alberello 78, 53059 Torrita di Siena (SI).</p>
<p><strong>Autore scheda</strong>: Pietro Meloni</p>
<div id='av-masonry-2' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-lessico-1030x773.jpg" id='av-masonry-2-item-12167' data-av-masonry-item='12167' class='av-masonry-entry isotope-item post-12167 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Lessico chianino"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2015/05/01-meloni-lessico-705x529.jpg" title="Lessico chianino" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Lessico chianino</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Mestoli</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1614/lessico-chianino-espressioni-vernacolari/">Lessico chianino: espressioni vernacolari</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1614/lessico-chianino-espressioni-vernacolari/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Carlantonio Longi</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1590/carlantonio-longi/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1590/carlantonio-longi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 04 Nov 2014 16:31:47 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[200-PATRIMONIO CULTURALE IMMATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[207- personaggi]]></category>
		<category><![CDATA[300-PATRIMONIO CULTURALE MATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[304- arti visive]]></category>
		<category><![CDATA[305- fondi documentari]]></category>
		<category><![CDATA[504- pratiche]]></category>
		<category><![CDATA[cinema]]></category>
		<category><![CDATA[fondi archivistici]]></category>
		<category><![CDATA[fotografia]]></category>
		<category><![CDATA[persone e personaggi]]></category>
		<category><![CDATA[pittura e scultura]]></category>
		<guid isPermaLink="false"></guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Sinalunga Comune: Sinalunga Settore di riferimento: Cinema Descrizione: Carlantonio Longi nasce a Livorno nel 1921 e muore nel 1980, all’età di cinquantanove anni, nella sua dimora di Sinalunga. Dopo aver compiuto gli studi all’Istituto d’Arte di Firenze e aver frequentato l’Accademia di Belle Arti di Roma, Longi intraprende l’attività di pittore e ritrattista e [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1590/carlantonio-longi/">Carlantonio Longi</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-11791" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/07-Coviello-Longi-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/07-Coviello-Longi-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/07-Coviello-Longi-320x180.jpg 320w" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><strong>Luogo</strong>: Sinalunga</p>
<p><strong>Comune</strong>: Sinalunga</p>
<p><strong>Settore di riferimento:</strong> Cinema</p>
<p><strong>Descrizione</strong>: Carlantonio Longi nasce a Livorno nel 1921 e muore nel 1980, all’età di cinquantanove anni, nella sua dimora di Sinalunga.</p>
<p>Dopo aver compiuto gli studi all’Istituto d’Arte di Firenze e aver frequentato l’Accademia di Belle Arti di Roma, Longi intraprende l’attività di pittore e ritrattista e soprattutto quella di cartellonista cinematografico.</p>
<p>In seguito, abbandonata l’attività di cartellonista, si dedica alla grafica pubblicitaria. Con l’arrivo degli anni Settanta, Longi si trasferisce con la famiglia a Firenze per dedicarsi esclusivamente alla pittura.</p>
<p>L’attività legata all’industria cinematografica dura quasi un trentennio (dai primi anni Quaranta alla fine degli anni Sessanta) e consacra Carlantonio Longi alla fama nazionale. Tra bozzetti e tavole definitive sono pervenuti alla famiglia Longi circa trecento esemplari.</p>
<p>Nel 2002 la Provincia di Siena, in collaborazione con il Comune e il Santa Maria della Scala, dedica a Longi un’ampia retrospettiva sulla produzione legata al mondo della celluloide. Nell’esposizione, allestita in alcune delle sale del complesso museale del Santa Maria della Scala, vengono esposti più di duecento bozzetti e tavole originali. La mostra, intitolata <em>Ritratti di Cinema. L&#8217;Arte dell&#8217;illustrazione di Carlantonio Longi</em>, è curata dal figlio Roberto con la collaborazione di Marco Pianigiani.</p>
<p>L’importanza dell’opera di Longi nella cultura e nell’immaginario italiano post-bellico è ben descritta da uno dei testi di apertura del catalogo della mostra, firmato da Bruno Santi: <em>A chi nell’immediato dopoguerra percorreva, ragazzo, le strade delle grandi e medie città d’Italia ancora ingombre di macerie e tutto ciò che stava attorno pareva inesorabilmente immerso in quello stesso grigio senso di precarietà che si era diffuso sulla società dopo l’immane disastro, alcune isole di colori attraevano l&#8217;attenzione e – consequenzialmente – colpivano la fantasia. Erano i manifesti cinematografici, che riportavano nell’Europa devastata dagli eventi bellici e divisa nelle sfere di influenza dei blocchi contrapposti da ideologie diverse e antagonistiche, gli aspetti più attraenti della way of life d’oltreoceano, insieme con la inevitabile celebrazione delle imprese dei liberatori</em>.</p>
<p>I manifesti cinematografici, arte di massa che nasce dalla commistione di grafica, pittura e fotografia, sono uno dei primi strumenti pubblicitari che il cinema ha utilizzato per raggiungere il pubblico di tutte le classi sociali. Nel dopoguerra, tra le dive e gli eroi americani si fanno strada i comici e i grandi attori italiani le cui imprese, oltre a fissarsi sulla pellicola, vengono immortalate sulle <em>affiche</em> che coloravano le strade delle città e dei paesi di provincia. Come non ricordare la scena di <em>Ladri di biciclette</em> (Vittorio De Sica, 1948) in cui il furto della bici avviene proprio mentre Antonio (interpretato da Lamberto Maggiorani), coprotagonista del film assieme a Bruno (Enzo Staiola), sta incollando in una via di Roma il manifesto di<em> Gilda </em>(Charles Vidor, 1946) in cui Rita Hayworth è ritratta in vestito da sera?</p>
<p>Molti manifesti cinematografici, compreso quello del capolavoro del cinema neorealista sopra menzionato, sono stati realizzati dal giovane Longi, un artista capace di fissare i caratteri e i volti degli attori italiani applicandosi con disinvoltura in tutti i generi cinematografici, dal cinema d’autore alla commedia, dal peplum al comico. Tra i molti cartelloni realizzati da Longi, si possono ricordare, a titolo di esempio, quelli per <em>Molti sogni per le strade</em> (Mario Camerini, 1948), <em>Senso</em> (Luchino Visconti, 1954), <em>Ulisse</em> (Mario Camerini, 1954), <em>Totò e Carolina</em> (Mario Monicelli, 1955) e <em>L’avventura</em> (Michelangelo Antonioni,1960). Nella sua attività per il cinema, Longi ha realizzato anche diversi manifesti dei film stranieri che arrivavano in Italia. Tra questi <em>Il mago di Oz</em> (Victor Fleming, 1939), <em>Vogliamo vivere! </em>(Ernst Lubitsch, 1942), <em>DiesIrae</em> (Carl Teodor Dryer, 1943) e <em>Vite vendute</em> (Henri-Georges Clouzot, 1953).</p>
<p>Mario Bianciardi, che si è occupato della schedatura dei film per il catalogo della mostra senese, in una breve nota che precede la filmografia del catalogo (che contiene circa ottanta film) così scrive: <em>Nel riordinare e schedare i bozzetti e le tavole illustrate da Longi nel corso di tanti anni (dagli anni Quaranta agli anni Settanta, grosso modo, ma non solo), la sensazione che ci prende per prima, è quella di una felice eterogeneità</em>.</p>
<p>Sempre nel catalogo della mostra, Omar Calabrese riferendosi all’attività pubblicistica di Longi, lo definisce un “artigiano della comunicazione” che è riuscito a costruire molti dei tratti tipici dell’Italia vista attraverso i rotocalchi, dalle sposine e dalle star provocanti (ma caste), alle caricature satiriche di personaggi da “Itaglietta” che spopolavano su riviste come il “Marc’Aurelio”, al quale collaborava anche Federico Fellini.</p>
<p><strong>Bibliografia</strong>:</p>
<p>AA.VV., <em>Enciclopedia dello Spettacolo</em>, Roma, Le Maschere, 1954-62</p>
<p>Della Torre R., <em>Invito al cinema. Le origini del manifesto cinematografico italiano (1895-1930)</em>, Milano, EDUCat, 2014</p>
<p>Longi R. e Micheli S. (a cura di), <em>Ritratti di Cinema. L&#8217;Arte dell&#8217;illustrazione di Carlantonio Longi</em>, Siena, Gli Ori, 2002</p>
<p><strong>Autore scheda</strong>: Massimiliano Coviello</p>
<div id='av-masonry-3' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/01-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11785' data-av-masonry-item='11785' class='av-masonry-entry isotope-item post-11785 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/01-Coviello-Longi.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Film "L'avventura" del 1960</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/02-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11786' data-av-masonry-item='11786' class='av-masonry-entry isotope-item post-11786 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/02-Coviello-Longi.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Film "Molti sogni per le strade" del 1948</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/03-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11787' data-av-masonry-item='11787' class='av-masonry-entry isotope-item post-11787 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/03-Coviello-Longi.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Film "Totò e Carolina" del 1955</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/04-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11788' data-av-masonry-item='11788' class='av-masonry-entry isotope-item post-11788 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/04-Coviello-Longi.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Ritratti di cinema</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/05-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11789' data-av-masonry-item='11789' class='av-masonry-entry isotope-item post-11789 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/05-Coviello-Longi.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >L'eterogeneità dell'artista</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/06-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11790' data-av-masonry-item='11790' class='av-masonry-entry isotope-item post-11790 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/06-Coviello-Longi.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Antonio De Curtis, il grande Totò</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/07-Coviello-Longi.jpg" id='av-masonry-3-item-11791' data-av-masonry-item='11791' class='av-masonry-entry isotope-item post-11791 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Carlantonio Longi"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/11/07-Coviello-Longi-705x486.jpg" title="Carlantonio Longi" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Carlantonio Longi</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Il famoso film "Ladri di biciclette" del 1948, vincitore nel 1950 del prestigioso premio Oscar come migliore film straniero</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1590/carlantonio-longi/">Carlantonio Longi</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1590/carlantonio-longi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Cenni sulla fauna nella zona di Trequanda</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1567/cenni-sulla-fauna-nella-zona-di-trequanda/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1567/cenni-sulla-fauna-nella-zona-di-trequanda/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 30 Oct 2014 13:16:06 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[100-PAESAGGIO]]></category>
		<category><![CDATA[101- agricoltura]]></category>
		<category><![CDATA[102- antropizzazione]]></category>
		<category><![CDATA[103- biodiversità]]></category>
		<category><![CDATA[105- geografia]]></category>
		<category><![CDATA[202- cultura agroalimentare]]></category>
		<category><![CDATA[300-PATRIMONIO CULTURALE MATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[ambiente naturale]]></category>
		<category><![CDATA[flora e fauna]]></category>
		<category><![CDATA[storia agraria]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1567</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Trequanda, Castelmuzio, Petroio, Torrita di Siena, Montefollonico, Sinalunga  Comune: Trequanda  Denominazione: Comprensorio Val di Chiana Nord, Distretto Val d&#8217;Asso  Data/periodo: E&#8217; importante considerare che questo territorio ha subìto radicali modifiche. Può essere contemplato un periodo a partire dall&#8217;età etrusco-romana 90 a.C.  per arrivare al XIX secolo con l&#8217;avvento della meccanizzazione che ha causato una totale trasformazione territoriale e [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1567/cenni-sulla-fauna-nella-zona-di-trequanda/">Cenni sulla fauna nella zona di Trequanda</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-13045" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Barbetti-Fauna-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Barbetti-Fauna-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Barbetti-Fauna-320x180.jpg 320w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><b><span data-contrast="none">Luogo</span></b><span data-contrast="none">: Trequanda, Castelmuzio, Petroio, Torrita di Siena, Montefollonico, Sinalunga</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Comune</span></b><span data-contrast="none">: Trequanda</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Denominazione</span></b><span data-contrast="none">: Comprensorio Val di Chiana Nord, Distretto Val d&#8217;Asso</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Data/periodo</span></b><span data-contrast="none">: E&#8217; importante considerare che questo territorio ha sub</span><span data-contrast="none">ì</span><span data-contrast="none">to radicali modifiche. Pu</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">essere contemplato un periodo a partire dall&#8217;et</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">etrusco-romana 90 a.C.  per arrivare al XIX secolo con l&#8217;avvento della meccanizzazione che ha causato una totale trasformazione territoriale e ci</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">ha condizionato e determinato la flora e la fauna presenti.  </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p style="text-align: left;"><b><span data-contrast="none">Descrizione</span></b><span data-contrast="none">:</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span><span data-contrast="none">Il territorio di Trequanda </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">considerato all&#8217;interno di due aree distinte, una parte si rivolge sul versante Torrita Sinalunga e l&#8217;altra verso il Torrente Asso e la Val d&#8217;Orcia. </span><span data-contrast="none">Ho interpellato personalit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">che ben conoscono le zone:  il Sig. Lanfranco Saveri e il Sig. Graziano Musco. </span></p>
<p style="text-align: left;"><span data-contrast="none">Di seguito due loro brevi contributi con la premessa che l&#8217;argomento, per  essere dichiarato esaustivo, richiederebbe una trattazione pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">ampia. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><span data-contrast="none">Alcuni Link sono stati segnalati dal Dr. Marco Zaccaroni.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Lanfranco Saveri: </span><i><span data-contrast="none">Il Distretto Val d</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">Asso insiste su un territorio che riguarda la Val di Chiana e Val d&#8217;Orcia: </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">compreso tra i Comuni di Trequanda, Torrita di Siena ma anche Pienza, S. Quirico d</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">Orcia e Castiglione D</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">Orcia.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}">  </span><i><span data-contrast="none">Ha una dimensione territoriale di 8.664 complessivi, di cui 2.564 di superficie boschiva le cui tipologie vegetazionali prevalenti sono costituite da querce decidue quali Cerro e  Roverella e Leccio. Le coltivazioni dominanti sono riconducibili a vigne e oliveti.</span></i> <i><span data-contrast="none">Il territorio </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">ricco di Fauna selvatica stanziale e migratoria, per quanto riguarda la stanziale:</span></i> <i><span data-contrast="none">L</span></i><i><span data-contrast="none">epre, </span></i><i><span data-contrast="none">animale solitario </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">diffuso nei terreni aperti o coltivati (es. prati, vigne, campi coltivati a cereali)  intercalati con siepi o boschetti; </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">attiva al crepuscolo e durante la notte. La</span></i><i><span data-contrast="none"> </span></i><i><span data-contrast="none">lunghezza corpo varia tra 40-70 cm; orecchie circa 8-14 cm; piede posteriore circa 9,5-15 cm; pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">pesare fino 6,5 Kg.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}">  </span><i><span data-contrast="none">Fagiano, </span></i><i><span data-contrast="none">uccello di grosse dimensioni, il cui peso nel maschio </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">di 1.200 &#8211; 1.600 gr, nella femmina i 900 -1.200 gr.</span></i> <i><span data-contrast="none">Troviamo inoltre: Passerotto, Beccafico, Pettirosso, </span></i><i><span data-contrast="none">Picchio verde, Allocco,  Picchio muratore, Fringuello, Ghiandaia,   Cincia Mora, Cinciarella. </span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">Sono presenti in numero significativo predatori rapaci diurni:</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><i><span data-contrast="none">Poiana, rapace</span></i><i><span data-contrast="none"> di grandi dimensioni (lunghezza 51-56 cm e apertura alare di 117-137 cm), il Gheppio, (lunghezza </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">di circa 30-40 cm e apertura alare di 70-80 cm), </span></i><i><span data-contrast="none">il Biancone. </span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}">  </span><i><span data-contrast="none">Tra i rapaci notturni: Civetta e Gufo comune (a</span></i><i><span data-contrast="none">pertura alare di 84 -95 cm).</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}">  </span><i><span data-contrast="none">Tra gli ungulati si registra una rilevante presenza di Cinghiale (Sus scrofa), che</span></i><i><span data-contrast="none"> </span></i><i><span data-contrast="none">pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">raggiungere la lunghezza di 160-170 centimetri, l&#8217;altezza al garrese di 80-90 centimetri e 160-180 Kg di peso,</span></i><i><span data-contrast="none"> </span></i><i><span data-contrast="none"> Capriolo (Capreolus capreolus) l</span></i><i><span data-contrast="none">a cui lunghezza testa-corpo </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">di 90-130 centimetri, l&#8217;altezza alla spalla </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">60-70 centimetri e il peso 17-30 Kg. </span></i><i><span data-contrast="none">La presenza del Daino (Dama dama) </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">solo sporadica, i</span></i><i><span data-contrast="none">l maschio di quest</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">ultima specie raggiunge un</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">altezza al garrese di circa 90 cm, la lunghezza di circa 150 cm e pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">pesare fino ad oltre 120 kg. La femmina leggermente pi</span></i><i><span data-contrast="none">ù </span></i><i><span data-contrast="none">bassa pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">raggiungere il peso di circa 70 kg</span></i><i><span data-contrast="none">.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">Tra i predatori carnivori troviamo:</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><i><span data-contrast="none">Volpe Rossa, </span></i><i><span data-contrast="none">la cui lunghezza totale del tronco varia tra i 60 -90 cm, di cui la coda tra i 30 e i 48 cm e il peso dai 6 ai 10 Kg.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}">  </span><i><span data-contrast="none">I</span></i><i><span data-contrast="none">n numero crescente il Lupo, </span></i><i><span data-contrast="none">alto circa 85 cm con una coda che pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">essere lunga fino a 50 cm.</span></i> <i><span data-contrast="none">Troviamo inoltre la Faina che pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">variare dai 68 ai 72 cm, di cui la lunga coda di circa 25 cm.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">Sono presenti il Tasso che </span></i><i><span data-contrast="none">il pi</span></i><i><span data-contrast="none">ù </span></i><i><span data-contrast="none">grosso dei mustelidi italiani, (</span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">un plantigrado che non supera gli 80 cm di lunghezza, compresa la coda di circa 18 cm) e l&#8217;I</span></i><i><span data-contrast="none">strice, animale caratteristico  </span></i><i><span data-contrast="none">per il mantello irto di aculei molto sviluppati (pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">raggiungere circa 80 cm, l&#8217;altezza non oltre i 25 cm e quasi i 20 kg di peso).</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">E&#8217; inoltre presente il Riccio, completamente ricoperto da aculei lunghi 20 mm con la sola eccezione del muso e delle zampe, vive prevalentemente nei boschi pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">pesare dagli 800 fino ai 1200 gr. </span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">La Fauna migratoria </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">costituita da:</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:259}"> </span><i><span data-contrast="none">Tortora (lunghezza di circa 26-30 cm, peso 110-160 gr), Tordo delle specie Sassello, Bottaccio (lunghezza di 21-22 cm, peso di 50-75 gr) Allodola (lunghezza 17-19 cm peso di 33-48gr), Merlo (dimensioni simili al Tordo), Colombaccio (lunghezza 40-45 cm, peso di 360-580 gr), Beccaccia (fino a 34 cm di lunghezza. Il becco </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">lungo dai 6-8 cm) e la Cesena</span></i><span data-contrast="none">.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Graziano Musco: del</span><i><span data-contrast="none"> “</span></i><i><span data-contrast="none">Comprensorio Val di Chiana Nord</span></i><i><span data-contrast="none">” </span></i><i><span data-contrast="none">fanno parte i territori dei comuni di Trequanda,  Sinalunga e Torrita di Siena; si tratta di circa 15.000 ettari di cui oltre 7.000 boschivi. Le specie presenti sono quelle descritte da Lanfranco Saveri per il Distretto Val d&#8217;Asso. E</span></i><i><span data-contrast="none">&#8216; importante segnalare che alcune specie sono considerate indicatori della qualit</span></i><i><span data-contrast="none">à </span></i><i><span data-contrast="none">di un territorio, per cui la loro  presenza </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">rilevante: Scoiattolo Italico</span></i><i><span data-contrast="none">,</span></i><i><span data-contrast="none"> la</span></i><i><span data-contrast="none"> Faina, la Donnola (in aumento), il Tasso, l</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">Istrice.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">Va inoltre segnalata</span></i><i><span data-contrast="none"> </span></i><i><span data-contrast="none">la massiccia presenza di </span></i><i><span data-contrast="none">Capriolo italico</span></i><i><span data-contrast="none"> il cui numero era drasticamente ridotto nell&#8217;immediato  dopoguerra.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><i><span data-contrast="none">Il Daino </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">specie alloctona in questa zona e non </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">stata preservata la sua presenza, i pochi esemplari rimasti si trovano  in riserve private.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><i><span data-contrast="none">Si trova il Cinghiale ma </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">scomparsa la variet</span></i><i><span data-contrast="none">à </span></i><i><span data-contrast="none">del maremmano di cui restano pochi nuclei  sul territorio toscano.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">Tra i volatili purtroppo da segnalare l&#8217;estinzione di una specie locale: la Starna.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">Positiva la presenza del Lupo, </span></i><i><span data-contrast="none">dovrebbe essere presente anche la Lince e l&#8217;Orso, pu</span></i><i><span data-contrast="none">ò </span></i><i><span data-contrast="none">sembrare strano ma l&#8217;Orso Marsicano era presente in tutto il territorio nazionale, questi animali e un adeguato comportamento umano, permetterebbero di ristabilire l&#8217;equilibrio dei nostri boschi.</span></i><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Bibliografia</span></b><span data-contrast="none">:</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Giusti F. (a cura di), </span><i><span data-contrast="none">La storia naturale della Toscana Meridionale</span></i><span data-contrast="none">, Cinisello Balsamo, Monte dei Paschi di Siena, Amilcare Pizzi Editore, 1993</span></p>
<p><span data-contrast="none">Giusti F., Favilli L., Manganelli G., </span><i><span data-contrast="none">La Fauna</span></i><span data-contrast="none"> in Giusti F. (a cura di), </span><i><span data-contrast="none">La storia naturale della Toscana Meridionale</span></i><span data-contrast="none">, Cinisello Balsamo, Monte dei Paschi di Siena, Amilcare Pizzi Editore, 1993, pp. 343-349</span></p>
<p><span data-contrast="none">D&#8217;angelis E., </span><i><span data-contrast="none">Animali della Toscana, i protagonisti di una natura meravigliosa</span></i><span data-contrast="none">, Firenze, Giunti Editore, 2008</span></p>
<p><span data-contrast="none">F<b>onti</b></span><span data-contrast="none">: </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[916,1832,2748,3664,4580,5496,6412,7328,8244,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Intervista a Graziano Musco raccolta da Angela Barbetti il 14 Settembre 2014</span></p>
<p><span data-contrast="none">Intervista a Lanfranco Saveri raccolta da Angela Barbetti il 19 Settembre 2014</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[916,1832,2748,3664,4580,5496,6412,7328,8244,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Segnalazioni di Marco Zaccaroni inviate ad Angela Barbetti il 20 Settembre 2014</span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Links</span></b><span data-contrast="none">:</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><a href="http://ec.europa.eu/environment/nature/index_en.htm"><span data-contrast="none">Sito della Commissione Europea DG Ambiente &#8211; Nature &amp; Biodiversity</span></a></p>
<p><b><span data-contrast="none">Note</span></b><span data-contrast="none">:</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><span data-contrast="none"> Il Sig. Lanfranco Saveri </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">Presidente della Commissione  di Supporto Organizzativo del Distretto Val d&#8217;Asso.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}">  </span><span data-contrast="none">Il Sig. Graziano Musco </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">Vice Responsabile Distretto Val di Chiana Nord Caccia di Selezione. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><span data-contrast="none">Il Dr. Marco Zaccaroni </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">ricercatore presso Dipartimento di Biologia, Universit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di Firenze.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Autore scheda</span></b><span data-contrast="none">: Angela Barbetti</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<div id='av-masonry-4' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Barbetti-Fauna.jpg" id='av-masonry-4-item-13045' data-av-masonry-item='13045' class='av-masonry-entry isotope-item post-13045 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Fauna della zona di Trequanda"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Barbetti-Fauna-705x471.jpg" title="Fauna della zona di Trequanda" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Fauna della zona di Trequanda</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Capriolo, esemplare maschio. Foto eseguita e concessa da Lanfranco Saveri</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-BarbettiFauna.jpg" id='av-masonry-4-item-13046' data-av-masonry-item='13046' class='av-masonry-entry isotope-item post-13046 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Fauna della zona di Trequanda"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-BarbettiFauna-529x705.jpg" title="Fauna della zona di Trequanda" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Fauna della zona di Trequanda</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Fagiano. Esemplare femmina. Foto eseguita e concessa da Marco Zaccaroni</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-BarbettiFauna-1030x690.jpg" id='av-masonry-4-item-13047' data-av-masonry-item='13047' class='av-masonry-entry isotope-item post-13047 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Fauna della zona di Trequanda"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-BarbettiFauna-705x472.jpg" title="Fauna della zona di Trequanda" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Fauna della zona di Trequanda</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Lepre. Foto eseguita e concessa da Marco Zaccaroni</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-Barbetti-Fauna-1030x690.jpg" id='av-masonry-4-item-13048' data-av-masonry-item='13048' class='av-masonry-entry isotope-item post-13048 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Fauna della zona di Trequanda"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-Barbetti-Fauna-705x472.jpg" title="Fauna della zona di Trequanda" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Fauna della zona di Trequanda</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Lepre. Foto eseguita e concessa da Marco Zaccaroni</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1567/cenni-sulla-fauna-nella-zona-di-trequanda/">Cenni sulla fauna nella zona di Trequanda</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1567/cenni-sulla-fauna-nella-zona-di-trequanda/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>La famiglia mezzadrile alla Fattoria La Fratta &#8211; Sinalunga</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1537/la-famiglia-mezzadrile-alla-fattoria-la-fratta/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1537/la-famiglia-mezzadrile-alla-fattoria-la-fratta/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 30 Oct 2014 13:10:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[100-PAESAGGIO]]></category>
		<category><![CDATA[102- antropizzazione]]></category>
		<category><![CDATA[105- geografia]]></category>
		<category><![CDATA[106- memorie dei luoghi]]></category>
		<category><![CDATA[200-PATRIMONIO CULTURALE IMMATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[202- cultura agroalimentare]]></category>
		<category><![CDATA[208- storia locale]]></category>
		<category><![CDATA[501- luoghi di consumo]]></category>
		<category><![CDATA[502- luoghi di lavoro]]></category>
		<category><![CDATA[503- luoghi di ritrovo]]></category>
		<category><![CDATA[architettura civile]]></category>
		<category><![CDATA[architettura rurale]]></category>
		<category><![CDATA[lavoro]]></category>
		<category><![CDATA[memoria]]></category>
		<category><![CDATA[prodotti tipici]]></category>
		<category><![CDATA[socialità]]></category>
		<category><![CDATA[storia agraria]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1537</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Sinalunga  Comune: Sinalunga  Data/periodo: La fattoria La Fratta compare già nelle Relazioni sul Governo della Toscana di Pietro Leopoldo nel 1777 ma, come si evince dalle analisi di Simonetta Grilli, l’appoderamento  è probabilmente precedente al XVI secolo (la sua esistenza è forse databile al XIII secolo) Descrizione: Diversi sono gli studi sulla mezzadria toscana. Molti di appassionati [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1537/la-famiglia-mezzadrile-alla-fattoria-la-fratta/">La famiglia mezzadrile alla Fattoria La Fratta &#8211; Sinalunga</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-14164" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-fratta-640x360.jpeg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-fratta-640x360.jpeg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-fratta-320x180.jpeg 320w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><b><span data-contrast="none">Luogo</span></b><span data-contrast="none">: Sinalunga</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"><b>Comune: </b>Sinalunga </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Data/periodo</span></b><span data-contrast="none">: La fattoria La Fratta compare gi</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">nelle Relazioni sul Governo della Toscana di Pietro Leopoldo nel 1777 ma, come si evince dalle analisi di Simonetta Grilli, l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">appoderamento  </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">probabilmente precedente al XVI secolo (la sua esistenza </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">forse databile al XIII secolo)</span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Descrizione</span></b><span data-contrast="none">: Diversi sono gli studi sulla mezzadria toscana. Molti di appassionati locali, altri condotti da studiosi universitari. Nel caso degli antropologi senesi si pu</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">parlare di una vera e propria scuola di studi legata alla societ</span><span data-contrast="none">à  </span><span data-contrast="none">mezzadrile toscana, senese nel particolare.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Simonetta Grilli, antropologa culturale dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Universit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di Siena, ha ricostruito la genealogia di un</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">intera fattoria toscana: La Fratta, tra Torrita e Sinalunga. Si trattava di una importante fattoria, la cui maglia poderale contava 26 poderi all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">inizio dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Ottocento, per arrivare a superare le 40 unit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">nel 1830 e, successivamente, aumentare ancora con l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">inglobamento di altre unit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">poderali (Grilli 1997: 12-13).</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Una fattoria di cos</span><span data-contrast="none">ì </span><span data-contrast="none">importanti dimensioni accoglie inevitabilmente un elevato numero di famiglie e quindi una diversificazione importante dal punto di vista genealogico:</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span><i><span data-contrast="none">&#8220;all</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">inizio dell</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">800 nei 26 poderi della fattoria sono documentati 22 cognomi. L</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">isonimia </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">giustificata dal fatto che alcune famiglie, che si sono originate da una medesima discendenza, occupano contemporaneamente pi</span></i><i><span data-contrast="none">ù </span></i><i><span data-contrast="none">poderi, come nel caso della discendenza Saletti che </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">presente a questa data con 4 segmenti residenziali&#8221;</span></i><span data-contrast="none"> (Grilli 1997: 14).</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:284,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Nei diversi passaggi si succedono nell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">arco di un secolo circa 42 cognomi, che andranno poi a diminuire nell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">arco del Novecento, riducendosi a 20. Lo studio genealogico ci permette di comprendere le relazioni sociali ed economiche che si instauravano all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">interno delle fattorie; quali famiglie erano pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">numerose ed importanti; quali relazioni di scambi economici e di parentele si venivano a verificare nel corso del tempo. Mediamente, come osserva Grilli, la permanenza di una famiglia era di circa 74 anni, considerando casi di lunga permanenza (236 anni per la famiglia Rencinai) e soggiorni di solo alcuni anni per famiglie che decidevano di andare altrove, alla ricerca di condizioni pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">agevoli. La permanenza di lunga durata di alcune famiglie ha portato gli antropologi senesi (Grilli 1997; Solinas Grilli 2002; Solinas 2004, 2010) ad immaginare la famiglia mezzadrile toscana come un vero e proprio lignaggio, con il proprio prestigio, una propria riconoscibilit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">ed una gerarchia per certi versi parallela ai lignaggi nobiliari dei loro padroni. Non bisogna per</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">trascurare una peculiarit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">della discendenza nella famiglia mezzadrile, che separa nettamente la filiazione maschile da quella femminile: la prima </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">garanzia di discendenza familiare, la seconda </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">invece espulsa dalla famiglia.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><i><span data-contrast="none">La geneaologia mezzadrile in altre parole, presenta come struttura fondamentale il legame di filiazione agnatica: mentre il personale femminile consanguineo ha un ruolo transitorio al suo interno, quello maschile </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">costitutivo del gruppo ed </span></i><i><span data-contrast="none">è </span></i><i><span data-contrast="none">destinato a perpetuarne la discendenza, attraverso il prelievo e l</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">assimilazione delle donne esterne, e la formazione delle unit</span></i><i><span data-contrast="none">à </span></i><i><span data-contrast="none">coniugali attive</span></i><span data-contrast="none"> (Grilli 1997: 21).</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:284,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">La Fattoria La Fratta presenta diversi </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">cicli lunghi</span><span data-contrast="none">” </span><span data-contrast="none">(i Bianconi, per citare un caso) che sono l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">esempio di una </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">debole capacit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">espansiva</span><span data-contrast="none">”</span><span data-contrast="none">, risultato di una filiazione equilibrata (Grilli 1997: 119). Lo studio genealogico condotto da Grilli ci restituisce la complessit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">della societ</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">mezzadrile, capace di strutturarsi come vera e propria comunit</span><span data-contrast="none">à</span><span data-contrast="none">, di prolungarsi nel tempo e di stabilire rapporti di alleanza attraverso i matrimoni tanto che, si diceva </span><span data-contrast="none">– </span><span data-contrast="none">ma vale indubbiamente per tutte le fattorie </span><span data-contrast="none">– </span><span data-contrast="none">che </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">a La Fratta eremo tutti parenti</span><span data-contrast="none">”</span><span data-contrast="none">. La famiglia Paolucci, ad esempio, crea relazioni matrimoniali di discendenza con le famiglie Rencinai, Risani, Frullini, Terrosi, Pinzutti, Saletti, Mariottini, Sonnini, Zanelli, Graziani, Farnetani, Guazzini, Pagliai, Caporali, Bianconi e Milani. In un societ</span><span data-contrast="none">à “</span><span data-contrast="none">chiusa</span><span data-contrast="none">”</span><span data-contrast="none">, come era quella mezzadrile, era abbastanza usuale sposarsi e costruire alleanze tra poderi vicini e, in una fattoria tanto estesa come La Fratta si finiva davvero con l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">essere tutti imparentati. L</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">importanza del territorio </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">in questo caso fondamentale, perch</span><span data-contrast="none">é è </span><span data-contrast="none">proprio grazie alla coesione garantita da un territorio ricco, stabile, unito, che persistono discendenze genealogiche altrimenti costrette a spostarsi in zone pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">favorevoli e quindi a disperdersi come gruppo. Questo modello ovviamente viene meno con la fine della mezzadria, con il desiderio di accedere ai consumi di massa da parte delle donne mezzadre </span><span data-contrast="none">– è </span><span data-contrast="none">ben noto il loro rifiuto di voler sposare contadini e riprodurre cos</span><span data-contrast="none">ì </span><span data-contrast="none">la loro posizione di subalternit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">interno del nucleo familiare. Ugualmente i giovani mezzadri interrompono, con le lotte mezzadrili, quel rapporto con i padroni che i loro genitori e i loro nonni avevano a lungo mantenuto stabile </span><span data-contrast="none">– </span><span data-contrast="none">attraverso negoziamenti costanti, certo, ma raramente si arrivava alla lotte.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Oggi la fattoria La Fratta </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">un</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">azienda agricola che ha saputo fare della propria storia un patrimonio che si rivolge al mercato turistico. Della grandezza di 400 ettari la fattoria offre 160 posti letti distribuiti nelle varie unit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">poderali. </span><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">presente un allevamento di bestie chianine, si tengono convegni a tema e si organizzano seminari didattici per famiglie, scolaresche, gruppi turistici, ai quali si insegna la storia del territorio e le produzioni agricole, nello stile oggi assai diffuso del turismo lento.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Bibliografia</span></b><span data-contrast="none">: </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Grilli S., </span><i><span data-contrast="none">Il tempo genealogico. Le famiglie dei mezzadri in una fattoria toscana</span></i><span data-contrast="none">, Torino, L</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Harmattan 1997</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Grilli S. Solinas P. G., </span><i><span data-contrast="none">Spazi di alleanza. Aree di matrimonialit</span></i><i><span data-contrast="none">à </span></i><i><span data-contrast="none">nella Toscana meridionale</span></i><span data-contrast="none">, Roma, CISU 2002</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Solinas P. G., </span><i><span data-contrast="none">L</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">acqua strangia. Il declino della parentela nella societ</span></i><i><span data-contrast="none">à </span></i><i><span data-contrast="none">complessa</span></i><span data-contrast="none">, Milano, Franco Angeli 2004</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Solinas P. G., </span><i><span data-contrast="none">La famiglia. Un</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">antropologia delle relazioni primarie</span></i><span data-contrast="none">, Roma, Carocci 2010</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Links</span></b><span data-contrast="none">:</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none"><a href="https://www.tenutalafratta.it/">La Tenuta La Fratta</a> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Autore scheda</span></b><span data-contrast="none">: Pietro Meloni</span></p>
<p><div id='av-masonry-5' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-meloni-fratta.jpeg" id='av-masonry-5-item-14162' data-av-masonry-item='14162' class='av-masonry-entry isotope-item post-14162 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Fattoria La Fratta"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-meloni-fratta.jpeg" title="Fattoria La Fratta" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Fattoria La Fratta</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Famiglia Bianconi: propagazione della genealogia nella fattoria. Schema geneaologico di Simonetta Grilli. Sinalunga</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-meloni-fratta.jpeg" id='av-masonry-5-item-14163' data-av-masonry-item='14163' class='av-masonry-entry isotope-item post-14163 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Fattoria La Fratta"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-meloni-fratta-705x553.jpeg" title="Fattoria La Fratta" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Fattoria La Fratta</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Bianconi e Paolucci: scambi matrimoniali della discendenza con altre discendenze della fattoria. Schema geneaologico di Simonetta Grilli. Sinalunga</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-fratta.jpeg" id='av-masonry-5-item-14164' data-av-masonry-item='14164' class='av-masonry-entry isotope-item post-14164 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="La Fattoria La Fratta"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-fratta-705x623.jpeg" title="La Fattoria La Fratta" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >La Fattoria La Fratta</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Ripresa aerea. Sinalunga. Su gentile concessione di Simonetta Grilli</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1537/la-famiglia-mezzadrile-alla-fattoria-la-fratta/">La famiglia mezzadrile alla Fattoria La Fratta &#8211; Sinalunga</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1537/la-famiglia-mezzadrile-alla-fattoria-la-fratta/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>La razza chianina oggi</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1536/la-razza-chianina-oggi/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1536/la-razza-chianina-oggi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 30 Oct 2014 13:10:45 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[200-PATRIMONIO CULTURALE IMMATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[202- cultura agroalimentare]]></category>
		<category><![CDATA[208- storia locale]]></category>
		<category><![CDATA[300-PATRIMONIO CULTURALE MATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[400-SENSI]]></category>
		<category><![CDATA[402- sapori]]></category>
		<category><![CDATA[eventi e manifestazioni]]></category>
		<category><![CDATA[flora e fauna]]></category>
		<category><![CDATA[lavoro]]></category>
		<category><![CDATA[memoria]]></category>
		<category><![CDATA[monumenti]]></category>
		<category><![CDATA[prodotti tipici]]></category>
		<category><![CDATA[siena]]></category>
		<category><![CDATA[storia agraria]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1536</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Bettolle  Comune: Sinalunga  Data/periodo: Conosciuto ed utilizzato come animale da traino sin dai tempi degli etruschi Descrizione: Il bue chianino è certamente uno dei simboli della Val di Chiana. Ne porta il nome e ne rappresenta una fondamentale risorsa economica, considerando che la maggior parte dei buoi chianini in Italia sono allevati tra Arezzo e Siena, nella [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1536/la-razza-chianina-oggi/">La razza chianina oggi</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-14230" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-meloni-buoi-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-meloni-buoi-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-meloni-buoi-320x180.jpg 320w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><b><span data-contrast="none">Luogo</span></b><span data-contrast="none">: Bettolle</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Comune</span></b><span data-contrast="none">: Sinalunga</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Data/periodo</span></b><span data-contrast="none">: Conosciuto ed utilizzato come animale da traino sin dai tempi degli etruschi</span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Descrizione</span></b><span data-contrast="none">: Il bue chianino </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">certamente uno dei simboli della Val di Chiana. Ne porta il nome e ne rappresenta una fondamentale risorsa economica, considerando che la maggior parte dei buoi chianini in Italia sono allevati tra Arezzo e Siena, nella piana della Val di Chiana.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Animale possente, dotato di grandissima forza ma al contempo mansueto, facile da dominare, richiama nelle forme le bestie sacrificali romane, ed il suo rapporto con l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">uomo si esprime nel lavoro, compagno indispensabile per tutta l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">epoca pre-industriale, e animale simbolo per i carri festivi in diverse manifestazioni e rievocazioni storiche </span><span data-contrast="none">– </span><span data-contrast="none">si pensi ad esempio al carroccio del Palio di Siena, trainato appunto da bestie chianine.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Ha il manto bianco e le corna piccole, e piccole sono anche delle macchie nere apicali. </span><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">per</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">animale molto esigente, di grande appetito, capace di consumare anche oltre 26 chili di fieno al giorno. </span><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">dunque un animale che risulta s</span><span data-contrast="none">ì </span><span data-contrast="none">indispensabile per l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">economia mezzadrile ma, al contempo,  </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">dispendioso, tanto che con l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">arrivo dei macchinari agricoli la chianina viene sostituita in fretta in favore dei moderni trattori e, con la fine della mezzadria e la progressiva diminuzione dei lavoratori agricoli, gli allevamenti di chianina sono crollati velocemente, passando dalle 400.000 unit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">degli anni sessanta, alle poco meno di 30.000 agli inizi del 2000.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Ma la chianina </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">nota a tutti per qualit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">ben diverse del suo essere mansueta e utile per il lavoro nei campi. A Bettolle, infatti, le </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">stato dedicato persino un </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">monumento</span><span data-contrast="none">”</span><span data-contrast="none">, perch</span><span data-contrast="none">é </span><span data-contrast="none">qui inizia la storia di questo animale come espressione di eccellenza della gastronomia locale. Si deve infatti al veterinario Ezio Marchi, vissuto tra la fine dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Ottocento e la met</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">del Novecento, la </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">scoperta</span><span data-contrast="none">” </span><span data-contrast="none">della chianina come bestia da macello e, in qualche modo, l</span><span data-contrast="none">’“</span><span data-contrast="none">invenzione</span><span data-contrast="none">” </span><span data-contrast="none">della bistecca di chianina. Agli inizi del Novecento la chianina veniva usata quasi esclusivamente come animale da lavoro e Marchi, che era uno studioso affascinato di queste bestie, aveva selezionato la razza chianina che conosciamo oggi. </span><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">stato anche il primo a suggerire di mangiare la sua carne, non tanto per la prelibatezza oggi ricercata dai turisti di tutti il mondo, quanto perch</span><span data-contrast="none">é </span><span data-contrast="none">in un contesto di miseria e di difficolt</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">economiche quale era quello della vita agraria della Toscana meridionale, riuscire a trovare un modo per fornire della carne per tutti, era un modo per garantire il giusto apporto proteico ed energetico per persone che dovevano compiere lavori di grande fatica. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Oggi, passata la miseria delle campagne, la chianina </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">stata riscoperta come piatto tipico, utilizzato come emblema di localit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">persino da grandi multinazionali straniere. </span><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">soltanto del 2013, ad esempio, la campagna di Mac Donald</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">s che ha proposto il panino Gran Chianina, facendo proprio un simbolo di localit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">ed esportandolo in oltre 470 Mac Donald</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">s sparsi in tutta Italia. Come spesso accade questo ha creato mal contenti tra la popolazione locale, in quanto non sempre la multinazionale americana viene associata alla carne di qualit</span><span data-contrast="none">à – </span><span data-contrast="none">semmai capita pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">spesso il contrario </span><span data-contrast="none">– </span><span data-contrast="none">e in molti temevano che si potesse tradurre in una pubblicit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">negativa per i produttori locali. Questo probabilmente non </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">successo, piuttosto la chianina dopo i viaggi in Europa alla fiere bovare, al seguito di Ezio Marchi che la promuoveva come prodotto alimentare, </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">diventata, per breve tempo, lo spot di una delle merci per eccellenza: l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">hamburger americano, per l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">occasione opportunamente riletto nel Made in Italy.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Bibliografia</span></b><span data-contrast="none">: </span><b><span data-contrast="none"> </span></b><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">AA.VV., </span><i><span data-contrast="none">Risorse genetiche animali autoctone della Toscana</span></i><span data-contrast="none">, Sesto Fiorentino, Press Service, 2006</span></p>
<p><span data-contrast="none">Basile E., Romano D., (a cura di) </span><i><span data-contrast="none">Sviluppo rurale: societ</span></i><i><span data-contrast="none">à</span></i><i><span data-contrast="none">, territorio, impresa</span></i><span data-contrast="none">, Milano, Franco Angeli, 2002</span></p>
<p><span data-contrast="none">Ciuffoletti Z., </span><i><span data-contrast="none">Paesaggi toscani. L</span></i><i><span data-contrast="none">’</span></i><i><span data-contrast="none">uomo e la terra. Paesaggio agrario e prodotti di qualit</span></i><i><span data-contrast="none">à</span></i><span data-contrast="none">, Firenze, Alinari, 2002</span></p>
<p><span data-contrast="none">Pintus S., Elogio della bistecca. La fiorentina dalla chianina alla tavola, Empoli, Ibiskos 2007</span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Autore scheda</span></b><span data-contrast="none">: Pietro Meloni</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><div id='av-masonry-6' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01meloni-buoi.jpg" id='av-masonry-6-item-14227' data-av-masonry-item='14227' class='av-masonry-entry isotope-item post-14227 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="La razza chianina"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01meloni-buoi-705x453.jpg" title="La razza chianina" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >La razza chianina</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Uomo ripreso durante l’attività dell’aratura. Archivio Malandrini. Su gentile concessione della Fondazione Monte dei Paschi di Siena</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-meloni-buoi.jpg" id='av-masonry-6-item-14228' data-av-masonry-item='14228' class='av-masonry-entry isotope-item post-14228 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="La razza chianina"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-meloni-buoi-700x705.jpg" title="La razza chianina" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >La razza chianina</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Buoi a lavoro. Archivio Malandrini. Su gentile concessione della Fondazione Monte dei Paschi di Siena</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-buoi.jpg" id='av-masonry-6-item-14229' data-av-masonry-item='14229' class='av-masonry-entry isotope-item post-14229 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="La razza chianina"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-meloni-buoi-705x494.jpg" title="La razza chianina" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >La razza chianina</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Buoi aggiogati. Archivio Malandrini. Su gentile concessione della Fondazione Monte dei Paschi di Siena</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-meloni-buoi.jpg" id='av-masonry-6-item-14230' data-av-masonry-item='14230' class='av-masonry-entry isotope-item post-14230 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="La razza chianina"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-meloni-buoi-705x529.jpg" title="La razza chianina" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >La razza chianina</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Buoi della Fattoria La Fratta, Sinalunga. Su gentile concessione di Fabio Mugnaini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-meloni-buoi.jpg" id='av-masonry-6-item-14231' data-av-masonry-item='14231' class='av-masonry-entry isotope-item post-14231 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Buoi razza chianina"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-meloni-buoi-705x529.jpg" title="Buoi razza chianina" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Buoi razza chianina</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Fattoria La Fratta, Sinalunga. Su gentile concessione di Fabio Mugnaini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1536/la-razza-chianina-oggi/">La razza chianina oggi</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1536/la-razza-chianina-oggi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Storia di Sinalunga</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1533/storia-di-sinalunga/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1533/storia-di-sinalunga/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 30 Oct 2014 13:10:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[100-PAESAGGIO]]></category>
		<category><![CDATA[105- geografia]]></category>
		<category><![CDATA[106- memorie dei luoghi]]></category>
		<category><![CDATA[107- toponomastica]]></category>
		<category><![CDATA[200-PATRIMONIO CULTURALE IMMATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[201- arti perfomative]]></category>
		<category><![CDATA[204- letteratura, arte, personaggi]]></category>
		<category><![CDATA[207- personaggi]]></category>
		<category><![CDATA[208- storia locale]]></category>
		<category><![CDATA[300-PATRIMONIO CULTURALE MATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[301- archeologia]]></category>
		<category><![CDATA[302- architettura]]></category>
		<category><![CDATA[304- arti visive]]></category>
		<category><![CDATA[araldica]]></category>
		<category><![CDATA[architettura civile]]></category>
		<category><![CDATA[architettura religiosa]]></category>
		<category><![CDATA[borghi e frazioni]]></category>
		<category><![CDATA[memoria]]></category>
		<category><![CDATA[monumenti]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1533</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Sinalunga Comune: Sinalunga  Data/periodo: Dal VIII a.C.  Descrizione: Antico insediamento etrusco risalente al VIII/VI sec. a.C. Sinalunga, il cui nome sino all’Ottocento inoltrato fu Asinalonga, è un caratteristico borgo toscano, dove si possono ammirare molteplici bellezze artistiche ed apprezzarne la storia degli illustri cittadini.  A prima vista la parte nuova del centro abitato che cinge il centro [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1533/storia-di-sinalunga/">Storia di Sinalunga</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-14910" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Coppi-Sinalunga-1-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Coppi-Sinalunga-1-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Coppi-Sinalunga-1-320x180.jpg 320w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><strong>Luogo:</strong> Sinalunga</p>
<p><b><span data-contrast="none">Comune</span></b><span data-contrast="none">: Sinalunga</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Data/periodo</span></b><span data-contrast="none">: Dal VIII a.C. </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Descrizione</span></b><span data-contrast="none">:</span><span data-contrast="none"> A</span><span data-contrast="none">ntico insediamento etrusco risalente al VIII/VI sec. a.C. Sinalunga, il cui nome sino all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Ottocento inoltrato fu Asinalonga, </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">un caratteristico borgo toscano, dove si possono ammirare molteplici bellezze artistiche ed apprezzarne la storia degli illustri cittadini.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559738&quot;:100,&quot;335559739&quot;:100,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">A prima vista la parte nuova del centro abitato che cinge il centro storico pu</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">sviare il viaggiatore, che solo arrivando all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">interno della parte vecchia, ne comprende le potenzialit</span><span data-contrast="none">à</span><span data-contrast="none">. Giunti in piazza Garibaldi, si pu</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">da subito ammirare sulla sinistra la casa natale del compositore Ciro Pinsuti, morto a Firenze nel 1888 il cui maestro ed amico fu il grande Gioacchino Rossini. Volgendo lo sguardo sul finire della piazza, si staglia la chiesa di San Martino o </span><span data-contrast="none">‘</span><span data-contrast="none">Collegiata</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">, </span><span data-contrast="none">Iniziata nel 1587 su progetto dei perugini Simone e Bernardino Ferri. A croce latina ad una navata sui lati si aprono quattro cappelle dove si possono ammirare molte pregevoli opere tra cui la &#8220;</span><i><span data-contrast="none">Madonna col Bambino</span></i><span data-contrast="none">&#8221; di Benvenuto di Giovanni del XVI</span><b><span data-contrast="none"> </span></b><span data-contrast="none">secolo e la &#8220;</span><i><span data-contrast="none">Madonna con il Bambino e i Santi</span></i><span data-contrast="none">&#8221; di </span><span data-contrast="none">Giovanni Antonio Bazzi</span><span data-contrast="none"> </span><span data-contrast="none">detto</span><span data-contrast="none"> </span><span data-contrast="none">il Sodoma</span><span data-contrast="none"> </span><span data-contrast="none">o lo &#8220;</span><i><span data-contrast="none">Sposalizio della Vergine</span></i><span data-contrast="none">&#8221; del seicentesco Rutilio Manetti e molti altri ancora. Uscendo dalla collegiata sulla sinistra troviamo un</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">altra importante chiesa con facciata seicentesca, dedicata alla Santa Croce che conserva al suo interno un bellissimo dipinto raffigurante lo </span><span data-contrast="none">“</span><i><span data-contrast="none">Sposalizio della Vergine</span></i><span data-contrast="none">” </span><span data-contrast="none">attribuito alla scuola di Luca Signorelli o il dipinto del Seicento di Giovanni Antonio Cerretelli &#8220;</span><i><span data-contrast="none">Ges</span></i><i><span data-contrast="none">ù </span></i><i><span data-contrast="none">inchiodato alla Croce</span></i><span data-contrast="none">&#8220;. Continuando a passeggiare entrando nel centro storico oltre a godere della quiete si possono ammirare gli importanti scorci paesaggistici e continuare a scoprire importanti monumenti, come la torre campanaria del medievale Palazzo Pretorio, eretto tra il 1337 e il 1346 e restaurato nel XV e XVII secolo. Questa era la sede dell&#8217;autorit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">civile dove in facciata e nel lato orientale sono ancora presenti vari stemmi dei Podest</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">dell&#8217;epoca della Repubblica di Siena e quelli dell&#8217;epoca medicea oltre alla gogna dove i malviventi o presunti tali venivano posti al pubblico scherno. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559738&quot;:100,&quot;335559739&quot;:100,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Una cosa che subito si nota, sono sicuramente le molteplici chiese, infatti Sinalunga, oltre alle gi</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">citate conta anche la Chiesa di Santa Maria delle Nevi costruita nel 1685 ad unica navata che conserva un bassorilievo di scuola senese raffigurante la &#8220;Madonna con il Bambino ed Angeli&#8221; del Quattrocento e la riproduzione dall</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">originale, di un dipinto su tavola raffigurante la &#8220;Madonna con Bambino&#8221; attribuita a Benvenuto di Giovanni. L</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">antica Chiesa di Santa Lucia risalente al XIII secolo e ampliata nel 1568, che rappresenta un tipico esempio di architettura romanica e dove sono custodite importanti affreschi, od ancora, discostandoci dalla parte antica, la Chiesa della Madonna del Serraglio che secondo la tradizione, porta questo nome dall</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">eroica resistenza dei Sinalunghesi in battaglia ed</span><span data-contrast="none"> il </span><span data-contrast="none">Convento di San Bernardino, p</span><span data-contrast="none">osto sul colle di Poggio Baldino, a circa 500 metri dal paese, costruito nel 1499 e ampiamente restaurato nel Settecento. Molte altre piccole chiese sono sparse nel territorio comunale, comunque interessanti per arte ed architettura, sono collocate sia nel parte vecchia che nelle frazioni di Sinalunga, come la Chiesa di S. Cristoforo a Bettolle, la Pieve di Santa Maria delle Grazie a Guazzino, la Chiesa della Madonna del Soccorso e la Collegiata di San Biagio a Scrofiano, solo per citarne alcune.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559738&quot;:100,&quot;335559739&quot;:100,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Altro luogo da non perdere nella visita a Sinalunga </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">senza dubbio, il Teatro Comunale dedicato nel 1878 a Ciro Pinsuti. Costruito nel 1797 dall&#8217;Accademia degli Smantellati, rappresenta un piccolo gioiello del tardo Settecento con delicati decori che ne esaltano l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">eleganza. Il teatro </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">stato recentemente restaurato ad opera dell&#8217;Amministrazione Comunale e riaperto al pubblico nell&#8217; aprile del 2002. Se il teatro </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">intitolato al celebre compositore, con altre manifestazioni </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">stato ricordato il parimenti celebre personaggio delle terre tra Sinalunga e Torrita di Siena: Ghino di Tacco. Il </span><span data-contrast="none">‘</span><span data-contrast="none">brigante</span><span data-contrast="none">’ </span><span data-contrast="none">cantato nei versi di Dante nella Divina Commedia, </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">stato celebrato nel 1992 dall&#8217;Associazione Sinalunga Storia e Cultura nella rappresentazione  </span><span data-contrast="none">‘</span><span data-contrast="none">Dramma in due atti liberamente tratto da episodi di vita del personaggio </span><span data-contrast="none">di Franco Manfriani&#8217; con regia di Massimo Masini allestito in notturna nella piazza Garibaldi.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559738&quot;:100,&quot;335559739&quot;:100,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Le bellezze artistiche e culturali della cittadina, sono accompagnate dall</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">importanza della produzione agricola del posto soprattutto per olio e buon vino.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559738&quot;:100,&quot;335559739&quot;:100,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Bibliografia</span></b><span data-contrast="none">: </span></p>
<p><span data-contrast="none">Longi R., </span><i><span data-contrast="none">Arte e storia nella Collegiata di Sinalunga</span></i><span data-contrast="none">, Chiusi, Edizioni Lu</span><span data-contrast="none">ì</span><span data-contrast="none">, 1995</span></p>
<p><b><span data-contrast="none">Links</span></b><span data-contrast="none">: </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><a href="https://www.comune.sinalunga.si.it/home.html"><span data-contrast="none">Sito del Comune</span></a></p>
<p><a href="https://www.sinalunga.it/">S<span data-contrast="none">inalunga home</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:1,&quot;335551620&quot;:1,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></a></p>
<p><a href="http://www.sinalunga.org/">Pagina web Sinalunga</a></p>
<p><a href="https://www.facebook.com/comune.sinalunga?fref=ts"><span data-contrast="none">Pagina facebook</span></a></p>
<p><b><span data-contrast="none">Autore scheda</span></b><span data-contrast="none">: Linda Coppi</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<div id='av-masonry-7' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Coppi-Sinalunga-1-1030x928.jpg" id='av-masonry-7-item-14909' data-av-masonry-item='14909' class='av-masonry-entry isotope-item post-14909 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Coppi-Sinalunga-1-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Collegiata di San Martino. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Coppi-Sinalunga-1-1030x687.jpg" id='av-masonry-7-item-14910' data-av-masonry-item='14910' class='av-masonry-entry isotope-item post-14910 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Coppi-Sinalunga-1-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Palazzo Comunale. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-Coppi-Sinalunga-1-1030x687.jpg" id='av-masonry-7-item-14911' data-av-masonry-item='14911' class='av-masonry-entry isotope-item post-14911 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-Coppi-Sinalunga-1-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Chiesa di Santa Maria delle Nevi. San Lorenzo a Merse, Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-Coppi-Sinalunga-1-754x1030.jpg" id='av-masonry-7-item-14912' data-av-masonry-item='14912' class='av-masonry-entry isotope-item post-14912 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-Coppi-Sinalunga-1-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Chiesa di Santa Croce. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Coppi-Sinalunga-1-1030x687.jpg" id='av-masonry-7-item-14913' data-av-masonry-item='14913' class='av-masonry-entry isotope-item post-14913 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Coppi-Sinalunga-1-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Scorcio della città. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/06-Coppi-Sinalunga-1-697x1030.jpg" id='av-masonry-7-item-14914' data-av-masonry-item='14914' class='av-masonry-entry isotope-item post-14914 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/06-Coppi-Sinalunga-1-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Palazzo Pretorio. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/07-Coppi-Sinalunga-1-773x1030.jpg" id='av-masonry-7-item-14915' data-av-masonry-item='14915' class='av-masonry-entry isotope-item post-14915 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/07-Coppi-Sinalunga-1.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Chiesa della Madonna del Serraglio. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/08-Coppi-Sinalunga-1030x677.jpg" id='av-masonry-7-item-14916' data-av-masonry-item='14916' class='av-masonry-entry isotope-item post-14916 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Sinalunga"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/08-Coppi-Sinalunga-scaled.jpg" title="Sinalunga" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Sinalunga</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Casa natale del compositore Ciro Pinsuti. Foto di Linda Coppi</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1533/storia-di-sinalunga/">Storia di Sinalunga</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1533/storia-di-sinalunga/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Canale Maestro della Chiana</title>
		<link>https://eco.museisenesi.org/archivio/1532/canale-maestro-della-chiana/</link>
					<comments>https://eco.museisenesi.org/archivio/1532/canale-maestro-della-chiana/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Filippo]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 30 Oct 2014 13:09:45 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[100-PAESAGGIO]]></category>
		<category><![CDATA[102- antropizzazione]]></category>
		<category><![CDATA[105- geografia]]></category>
		<category><![CDATA[106- memorie dei luoghi]]></category>
		<category><![CDATA[208- storia locale]]></category>
		<category><![CDATA[300-PATRIMONIO CULTURALE MATERIALE]]></category>
		<category><![CDATA[305- fondi documentari]]></category>
		<category><![CDATA[504- luoghi e percorsi ordinari/straordinari]]></category>
		<category><![CDATA[acque]]></category>
		<category><![CDATA[ambiente naturale]]></category>
		<category><![CDATA[fondi archivistici]]></category>
		<category><![CDATA[ingegneria]]></category>
		<category><![CDATA[memoria]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://eco.museisenesi.org/archivio/1532</guid>

					<description><![CDATA[<p>Luogo: Lago di Montepulciano fino a Ponte a Buriano Comune: Chiusi, Montepulciano, Torrita di Siena, Sinalunga  Data/periodo: La sua realizzazione è documentata dal XIV secolo. Il completamento del canale termina nel Seicento ma le opere civili lungo il suo percorso sono state realizzate anche tra Settecento e Ottocento Descrizione: Il Canale Maestro della Chiana inizia dal lago di [&#8230;]</p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1532/canale-maestro-della-chiana/">Canale Maestro della Chiana</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone size-blog-169 wp-image-12731" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Golini-Canale-Maestro-640x360.jpg" alt="" width="640" height="360" srcset="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Golini-Canale-Maestro-640x360.jpg 640w, https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Golini-Canale-Maestro-320x180.jpg 320w" sizes="auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px" /></p>
<p><strong>Luogo:</strong> Lago di Montepulciano fino a Ponte a Buriano</p>
<p><strong>Comune</strong><span data-contrast="none"><strong>:</strong> Chiusi, Montepulciano, Torrita di Siena, Sinalunga</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:2,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:288,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<p><strong>Data/periodo</strong><span data-contrast="none"><strong>:</strong> La sua realizzazione </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">documentata dal XIV secolo. Il completamento del canale termina nel Seicento ma le opere civili lungo il suo percorso sono state realizzate anche tra Settecento e Ottocento</span></p>
<p><strong>Descrizione: </strong><span data-contrast="none">Il Canale Maestro della Chiana inizia dal lago di Montepulciano e termina alla Chiusa dei Monaci, presso Ponte a Buriano, a pochi chilometri da Arezzo. Confluisce in Arno con le acque dei laghi di Chiusi e Montepulciano e di numerosi canali secondari. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Rappresenta il collettore principale nel quale confluiscono i canali di raccolta delle acque delle colline e montagne circostanti e dei terreni bonificati della Val di Chiana: asse portante degli interventi  realizzati nella valle per bonificare i terreni e incanalare le acque stagnanti del fiume Clanis.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">L</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">inizio della costruzione del Canale Maestro della Chiana </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">identificabile con la realizzazione del Fossatum Novum, da parte degli aretini prima e dei fiorentini poi, fra i ponti delle Chiane (nei pressi di Pieve al Toppo) e ad Clanicellas (probabilmente nei pressi di Ponte alla Nave). Attestato da alcuni documenti del XIV e XV secolo, </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">il pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">importante tra gli interventi di regimazione delle acque fatti in questa valle.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">dall</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">anno 1000 che il fiume </span><span data-contrast="none">Clanis</span><span data-contrast="none"> perde le sue caratteristiche di corso d</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">acqua trasformandosi in bacino </span><span data-contrast="none">palustre, tanto che Giovanni Boccaccio nel </span><i><span data-contrast="none">De Fluminibus</span></i><span data-contrast="none"> lo descrive, durante il XIV secolo, come un fiume</span><span data-contrast="none"> con acque dallo scorrimento lento che tende a formare specchi lacustri e bacini stagnanti.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Dalla met</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">del XVI secolo le opere di bonifica si estendono a tutta l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">area settentrionale e centrale della Chiana. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Fra la fine del XVI e l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">inizio del XVII, viene scavato il tratto del Canale Maestro da Pieve al Toppo </span><span data-contrast="none">fino al lago di Montepulciano e vengono portate avanti le opere di bonifica attraverso la realizzazione di colmate.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Tra il 1719 e il 1723 vengono costruiti il Callone di Valiano, uno sbarramento utile per regolare il flusso delle acque provenienti dai laghi di Chiusi e Montepulciano che in caso di piene rendeva il canale navigabile, ed un sistema di chiuse sul Canale Maestro un po</span><span data-contrast="none">’ </span><span data-contrast="none">pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">a sud del ponte stesso.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Nel 1780, in seguito al concordato tra il Granducato di Toscana e lo Stato Pontificio, viene realizzato l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Argine di Separazione, un grande sbarramento nei pressi dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">attuale stazione di Chiusi, che segna lo spartiacque fra il bacino dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Arno e del Tevere. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Inoltre, prima della met</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">del 1800 viene sbassata la Chiusa dei Monaci e vengono realizzati due canali allaccianti, uno a destra e l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">altro a sinistra, paralleli al Canale Maestro della Chiana. Questi, dopo </span><span data-contrast="none">aver raccolto le acque degli altri torrenti, si riuniscono per confluire nel Canale Maestro in prossimit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di Ponte a Cesa. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span><span data-contrast="none">Da questo momento il corso della Chiana non confluisce pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">nel Tevere tramite il fiume Paglia. Ha cambiato direzione e procede dal confine con la Stato Pontificio verso nord fino all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Arno.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Oggi l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">antico tracciato, utilizzato per la manutenzione del Canale Maestro della Chiana e delle chiuse, costituisce il Sentiero della Bonifica </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">Vittorio Fossombroni</span><span data-contrast="none">”</span><span data-contrast="none">, dal nome di colui che tra la fine del settecento e l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">inizio dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">ottocento segu</span><span data-contrast="none">ì </span><span data-contrast="none">le opere di bonifica e lo sviluppo agrario della valle per conto del Granduca di Toscana Pietro Leopoldo. Il sovrano, prima di dare l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">avvio ad ulteriori operazioni di bonifica, nel 1788 chiam</span><span data-contrast="none">ò </span><span data-contrast="none">alla presidenza del piano di bonifica proprio l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">aretino Fossombroni, che nell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">anno successivo espose il suo pensiero nelle </span><i><span data-contrast="none">Memorie idrauliche-storiche sulla Val di Chiana</span></i><span data-contrast="none">. La stima di cui riusc</span><span data-contrast="none">ì </span><span data-contrast="none">a godere gli valse la nomina, fino al 1827, a Soprintendente Generale del Dipartimento delle Acque della Val di Chiana e cio</span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">ai lavori di bonifica e a quelli compresi nel sistema idraulico pi</span><span data-contrast="none">ù </span><span data-contrast="none">generale.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Il Sentiero della Bonifica </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">un percorso, realizzato dalle province di Arezzo e Siena, di circa 62 km, inaugurato nel settembre 2008. Unisce Chiusi ad Arezzo con un dislivello di circa 20 metri su una strada sterrata ciclo pedonabile che non presenta difficolt</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">tecniche. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">percorribile solo di giorno durante tutto l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">anno, preferibilmente in autunno e primavera, per scarsit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di aree ombreggiate. Affrontare il sentiero dopo intense precipitazioni atmosferiche </span><span data-contrast="none">è </span><span data-contrast="none">sconsigliato, poich</span><span data-contrast="none">é </span><span data-contrast="none">in caso di piena del canale il percorso potrebbe essere in parte allagato e dunque non percorribile. </span><span data-contrast="none">È </span><span data-contrast="none">definito come un percorso museale all</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">aperto delle opere d</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">ingegneria civile presenti lungo il Canale Maestro della Chiana di notevole interesse storico, naturalistico e paesaggistico.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Partendo dalla stazione ferroviaria di Chiusi si raggiunge l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">inizio del sentiero nel punto in cui si trova l</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Argine di Separazione, che segna il confine tra la Chiana Toscana e quella Romana e, pochi chilometri dopo, le Torri Beccati Questo e Beccati Quest</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">altro. Oggi queste due torri si trovano a confine fra Umbria e Toscana, mentre un tempo segnavano il confine tra lo Stato Pontificio e il Granducato di Toscana. Il sentiero prosegue passando per i laghi di Chiusi e di Montepulciano. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Poco dopo il 15</span><span data-contrast="none">° </span><span data-contrast="none">chilometro, il tracciato si snoda nella Val di Chiana seguendo fedelmente gli argini del Canale Maestro, raggiunge il Callone di Valiano appena superato il km 20, passa tra la zona delle Chianacce e Torrita di Siena, e arriva a Sinalunga.  </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Poco prima del km 35 transita per Botte allo Strozzo, dove le acque dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">allacciante delle Chianacce incrociano in sopraelevata il Canale Maestro per confluire nell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">allacciante di sinistra. </span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Qui inizia il tratto aretino del sentiero che passa in prossimit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di Cortona, Foiano della Chiana, Marciano della Chiana, Castiglion Fiorentino, fino a Civitella in Val di Chiana. Verso il km 56 transita vicino ai Ponti d</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Arezzo dove nel 1300 passava la strada senese-aretina sorretta da cinque ponticelli, sostituiti poi da un ponte a due arcate, alle quali, nel 1589, ne furono aggiunte altre sei, tutte dotate di paratoie per la regolazione delle acque evitando che le piene della Chiana si unissero a quelle dell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Arno. Nell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">ottocento, quando il canale venne allargato e approfondito, fu realizzato un nuovo ponte in mattoni e ferro, ricostruito in cemento armato dopo i bombardamenti della II guerra mondiale.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><span data-contrast="none">Infine il sentiero raggiunge il Ponte alla Nave, il Magazzino del grano (deposito dei prodotti agricoli delle fattorie granducali destinati al mercato di Firenze), la Chiusa dei Monaci al km 60 e in prossimit</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di Ponte a Buriano si immette nell</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Arno.</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}"> </span></p>
<p><strong>Bibliografia: </strong></p>
<p><span data-contrast="none">Barni E. Lottarini F. </span><i><span data-contrast="none">Dalla bonifica alla ferrovia. Economia e Societ</span></i><i><span data-contrast="none">à </span></i><i><span data-contrast="none">a Chiusi tra Settecento e Ottocento, </span></i><span data-contrast="none">Citt</span><span data-contrast="none">à </span><span data-contrast="none">di Castello (PG), Edizioni Lu</span><span data-contrast="none">ì</span><span data-contrast="none">, 1998, pp. 13-29</span></p>
<p><span data-contrast="none">Dallai L., Pizzaiolo G., Sarti L. (a cura di), </span><i><span data-contrast="none">La Chiana dal mare alle bonifiche. Storia di un fiume invisibile</span></i><span data-contrast="none">, Colle di Val d</span><span data-contrast="none">’</span><span data-contrast="none">Elsa (SI), Cooprint Industria Grafica, 2011, pubblicato per conto di Fondazione Musei Senesi, pp. 84-86, 112, 120-125</span></p>
<p><span data-contrast="none">Di Pietro G.F., </span><i><span data-contrast="none">Atlante della Val di Chiana, cronologia della bonifica</span></i><span data-contrast="none">, Livorno, Otello Debatte editore s.r.l., 2006, pubblicato per conto della Regione Toscana &#8211; Giunta Regionale, pp. 61-65, 89-93,107, 112, 134-141, 148-149,157-158,162-164, 178-180, 186-188</span></p>
<p><span data-contrast="none">Guastaldi A., Mazzetti L., </span><i><span data-contrast="none">Bettolle attraverso la bonifica</span></i><span data-contrast="none">, in </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">Quaderni Sinalunghesi</span><span data-contrast="none">”</span><span data-contrast="none">, anno IV n. 2, 1993, pp. 10-11, 18-19</span></p>
<p><strong>Links:  </strong></p>
<p><a href="http://www.sentierodellabonifica.it/"><span data-contrast="none">Sito ufficiale del </span><span data-contrast="none">“</span><span data-contrast="none">Sentiero della Bonifica</span><span data-contrast="none">”</span></a></p>
<p><strong>Autore scheda</strong><span data-contrast="none"><strong>:</strong> Cristina Golini</span><span data-ccp-props="{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:2,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559685&quot;:0,&quot;335559731&quot;:0,&quot;335559737&quot;:0,&quot;335559740&quot;:288,&quot;469777462&quot;:[708,1416,2124,2832,3540,4248,4956,5664,6372,7080,7788,8496,9132],&quot;469777927&quot;:[0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0,0],&quot;469777928&quot;:[1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1]}"> </span></p>
<div id='av-masonry-8' class='av-masonry  noHover av-flex-size av-large-gap av-hover-overlay-active av-masonry-animation-active av-masonry-col-flexible av-caption-always av-caption-style- av-masonry-gallery     '  ><div class='av-masonry-container isotope av-js-disabled ' ><div class='av-masonry-entry isotope-item av-masonry-item-no-image '></div><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Golini-Canale-Maestro-1030x955.jpg" id='av-masonry-8-item-12727' data-av-masonry-item='12727' class='av-masonry-entry isotope-item post-12727 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/01-Golini-Canale-Maestro-705x654.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Cartello sul Sentiero della Bonifica. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Golini-Canale-Maestro-1030x773.jpg" id='av-masonry-8-item-12728' data-av-masonry-item='12728' class='av-masonry-entry isotope-item post-12728 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/02-Golini-Canale-Maestro-705x529.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Torri di "Beccati Questo" e "Beccati Quest’altro" nel comune di Chiusi. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-Golini-Canale-Maestro-1030x773.jpg" id='av-masonry-8-item-12729' data-av-masonry-item='12729' class='av-masonry-entry isotope-item post-12729 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/03-Golini-Canale-Maestro-705x529.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Passeggiando sul Sentiero della Bonifica. Montepulciano. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-Golini-Canale-Maestro-1030x773.jpg" id='av-masonry-8-item-12730' data-av-masonry-item='12730' class='av-masonry-entry isotope-item post-12730 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/04-Golini-Canale-Maestro-705x529.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Sbarramento sul Canale Maestro nei pressi della riserva del Lago di Montepulciano. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Golini-Canale-Maestro-1030x773.jpg" id='av-masonry-8-item-12731' data-av-masonry-item='12731' class='av-masonry-entry isotope-item post-12731 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/05-Golini-Canale-Maestro-705x529.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Callone Pontificio a Valiano di Montepulciano. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/06-Golini-Canale-Maestro-773x1030.jpg" id='av-masonry-8-item-12732' data-av-masonry-item='12732' class='av-masonry-entry isotope-item post-12732 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/06-Golini-Canale-Maestro-529x705.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Canale Maestro visto dal Callone Pontificio a Valiano di Montepulciano. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--><a href="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/07-Golini-Canale-Maestro-1030x773.jpg" id='av-masonry-8-item-12733' data-av-masonry-item='12733' class='av-masonry-entry isotope-item post-12733 attachment type-attachment status-inherit hentry  av-masonry-item-with-image' title="Il Canale Maestro della Chiana"  itemprop="thumbnailUrl" ><div class='av-inner-masonry-sizer'></div><figure class='av-inner-masonry main_color'><div class="av-masonry-outerimage-container"><div class="av-masonry-image-container" ><img decoding="async" src="https://eco.museisenesi.org/wp-content/uploads/2014/10/07-Golini-Canale-Maestro-705x529.jpg" title="Il Canale Maestro della Chiana" alt="" /></div></div><figcaption class='av-inner-masonry-content site-background'><div class='av-inner-masonry-content-pos'><div class='av-inner-masonry-content-pos-content'><div class='avia-arrow'></div><h3 class='av-masonry-entry-title entry-title'  itemprop="headline" >Il Canale Maestro della Chiana</h3><div class='av-masonry-entry-content entry-content'  itemprop="text" >Canale Maestro visto dal ponte di Valiano di Montepulciano. Foto di Cristina Golini</div></div></div></figcaption></figure></a><!--end av-masonry entry--></div></div>
<p>&nbsp;</p>
<p><span data-contrast="none">_______________________________</span><span data-contrast="none">_</span></p>
<p>L'articolo <a href="https://eco.museisenesi.org/archivio/1532/canale-maestro-della-chiana/">Canale Maestro della Chiana</a> proviene da <a href="https://eco.museisenesi.org">Ecomuseo Digitale Terre di Siena</a>.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://eco.museisenesi.org/archivio/1532/canale-maestro-della-chiana/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
